سديد الدين محمد غزنوى
مقدمه 34
مقامات ژنده پيل ( فارسى )
نزديكى جام كه ذكر آن در هيچ منبعى نيست ولى بعدها بر اثر وجود آرامگاه شيخ و نفوذ خاندان و بازماندگانش و تردد زوار و ارادتمندان هر روز بر اهميت آن افزوده گشت و تدريجا جاى جام را گرفت و باسم جام كه در اصل در كنار آن واقع بود شهرت يافت « 1 » . روابط شيخ احمد با معاصرانش و سخنى دربارهء عقايد او دربارهء عقايد و افكار و رفتار احمد جام چندان سخنى نمىتوان گفت زيرا آثار او يا مفقود است يا هنوز بطبع نرسيده و در دسترس نيست . مقامات محمد غزنوى هرچند ارزش بسيار دارد و نمودارى از هيبت و نفوذ و پارهاى از حالات شيخ بدست مىدهد ولى چون بيشتر جنبهء افسانهاى دارد منبع صحيحى براى تحقيق در عقايد احمد نيست . محمد غزنوى در شخص استاد خويش مظهر و نمونهاى از يك صوفى مرشد كه داراى كرامات و قادر بخرق عادات است مىديده و چون شخصا گويا مردى ساده و كممايه بوده نتوانسته نظرش را از حدود تصورات عوام تجاوز دهد و بتحقيق افكار و شخصيت خاص شيخ احمد بپردازد . لهذا داستانهائى كه وى نقل نموده هرچند معرف پايه و مرتبهء شيخ است و ابهت او را در انظار شاگردان و مردم شهر و ديارى كه در آن مىزيسته نشان مىدهد ولى پرده از حقيقت عقايد و انديشهها و مسلك او برنمىدارد و نسبتش را به مكتبهاى عارفان بزرگ ماضى و معاصر وى روشن نمىسازد . بو طاهر كرد شيخ احمد ظاهرا در آغاز كار مريد شيخ ابو طاهر كرد ، كه خود عارفى گمنام است ، بوده ، ولى بجز او استاد و مكتب ديگرى نديده ، زيرا گرد جهان بر نيامده و در بلاد اسلامى به ديدار
--> ( 1 ) - براى اطلاع از جزئيات بناى آرامگاه احمد جام و مسجد و خانقاه مجاور آن رجوع شود به : 08 . S , dnaB . I , 8191 nilreB , rel ? amkneduaB ehcsinasaruhC ; zeiD tsnrE